Ciepłe kolano po endoprotezie – kiedy to normalne, a kiedy sygnał ostrzegawczy?
Operacja wszczepienia endoprotezy stawu kolanowego jest jednym z najbardziej przełomowych zabiegów w życiu pacjenta, który zmaga się z zaawansowanym zwyrodnieniem stawu. Perspektywa powrotu do sprawności bez bólu, jak i odzyskania komfortu życia może być jednak początkowo zakłócana przez pojawienie się naturalnego lęku o powodzenie całej procedury chirurgicznej, jak i skuteczność następującej po niej rehabilitacji. Po powrocie ze szpitala, w naturalnym odruchu, pacjent uważnie obserwuje nowe kolano, a każdy wyglądający na nietypowy sygnał wysyłany przez organizm budzi wątpliwości i niepokój, a jednym z istotniejszych sygnałów tego typu jest wyczuwalne ciepło. To właśnie ono budzi największy niepokój, lęk, a czasem wręcz panikę u pacjentów. Dlatego, aby uniknąć tego paraliżującego strachu, trzeba odpowiednio wcześniej zapoznać się z możliwymi objawami po operacji endoprotezoplastyki kolana, unikając dzięki temu stanu, w którym opanuje nas paraliżujący strach o to, czy implant się przyjął albo czy nie wdaje się zakażenie.
Dlaczego kolano po operacji jest ciepłe?
Wiedza jest najlepszym panaceum na strach i obawy pacjenta, tym bardziej w przypadku wszczepienia endoprotezy, które jest operacją o wysokim stopniu inwazyjności, ponieważ ortopeda musi przeciąć tkanki miękkie, odsunąć rzepkę, usunąć zniszczone powierzchnie stawowe kości udowej i piszczelowej, a następnie umieścić w nich implant za pomocą specjalnego cementu kostnego bądź też metodą bezcementową. Dla ludzkiego organizmu taka ingerencja oznacza potężny uraz, a reakcją obronną i naprawczą na ten stan jest kontrolowany stan zapalny – tzw. kaskadę zapalną. Oznacza to, że organizm wysyła do operowanego miejsca miliony komórek układu odpornościowego, makrofagów i czynników wzrostu. Mają one na celu uprzątnięcie uszkodzonych komórek i rozpoczęcie budowy nowej, zdrowej tkanki. Jednak, aby ten zintensyfikowany transport był możliwy, naczynia krwionośne w okolicy kolana rozszerzają się gwałtownie, wywołując zjawisko hiperemii, czyli wzmożonego przepływu krwi. A jeśli przez kolano przepływa znacznie więcej ciepłej krwi z wnętrza ciała, to i skóra nad nim staje się wyraźnie cieplejsza w dotyku.
Kolejna kwestia to przebudowa kości, czyli remodeling w sytuacji, jeśli endoproteza kolana mocowana była za pomocą cementu kostnego. Następuje tzw. reakcja polimeryzacji, sama w sobie generująca ciepło w pierwszych godzinach po zabiegu. Natomiast w kolejnych tygodniach, jak i miesiącach kość wokół implantu adaptuje się do nowego obciążenia mechanicznego, a w wyniku tej intensywnej pracy metabolicznej na poziomie komórkowym wydzielana jest energia cieplna.
Przez ile czasu utrzymuje się fizjologiczne ciepło pooperacyjne?
Pacjenci, którzy nie zostali odpowiednio poinformowani o procesie zdrowienia po operacji endoprotezoplastyki stawu kolanowego, nieraz podświadomie oczekuje, że po zdjęciu szwów ich noga wróci do normalnego wyglądu oraz temperatury, jednak rzeczywistość ortopedyczna wygląda zupełnie inaczej.
W okresie pierwszych 4 do 6 tygodni operowane kolano jest bardzo ciepłe, często wręcz gorące, z towarzyszącym mu wyraźnym obrzękiem, którego największe nasilenie następuje pod koniec dnia, a także po sesjach fizjoterapii. Jest to wówczas okres najintensywniejszego gojenia. Z kolei w czasie od dwóch do sześciu miesięcy temperatura stawu powoli spada, jednak kolano wciąż pozostaje wyraźnie cieplejsze od zdrowego, a dodatkowo może stawać się bardziej gorące po spacerach, ćwiczeniach lub gdy długo stoimy. Natomiast okres między 12 a 18 miesiącami stanowi proces pełnej przebudowy tkankowej oraz wgajania się endoprotezy kolana, a przez cały ten czas, po dniu pełnym aktywności pacjent może wyczuwać, że operowane kolano jest lekko rozgrzane. Zatem jak widać, samo ciepło w okolicy stawu, pojawiające się nawet pół roku po operacji, jeśli nie występują przy tym inne niepokojące objawy, to całkowicie normalny stan, świadczący jedynie o tym, że procesy naprawcze są nadal w toku.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami
Jakie są możliwe powikłania po operacji endoprotezy kolana?
Po operacji endoprotezoplastyki stawu kolanowego mogą pojawić się dwa główne powikłania: infekcja okołoprotetyczna oraz zakrzepica żył głębokich. Infekcja jest jednym z najbardziej nielubianych przez ortopedów powikłań, polegającym na tym, że bakterie, najczęściej gronkowce, wnikają do stawu w trakcie operacji lub też przedostają się krwioobiegiem z innego ogniska zapalnego w ciele, takiego jak chociażby zepsuty ząb. Samo ciepło kolana nie jest przejawem infekcji, jeśli jednak towarzyszy mu zaczerwienienie skóry rozlewające się poza linię cięcia, wraz z pulsującym bólem, który uniemożliwia zaśnięcie oraz wysiękiem z rany i temperaturą ciała przekraczającą 38°C trzeba bezzwłocznie zgłosić się do lekarza.
Drugim z największych zagrożeń jest zakrzepica żył głębokich będąca często efektem unieruchomienia i dolegliwości bólowych związanych z operacją ortopedyczną w obrębie kończyny dolnej. Zakrzepica jest zaś stanem, w którym wewnątrz żyły głębokiej tworzy się skrzeplina blokująca przepływ krwi. Można to powikłanie rozpoznać przez ciepło, które nie jest umiejscowione jedynie w kolanie, ale rozchodzi się po całej łydce, która staje się twarda, napięta i bolesna przy ucisku. Bardzo charakterystyczny jest tu także objaw Homansa, czyli ból z tyłu łydki podczas zginania grzbietowego stopy, czyli inaczej – zadzierania palców w stronę kolana. Zakrzepica to powikłanie bardzo niebezpieczne, bo fragment skrzepliny może się oderwać i wraz z prądem krwi popłynąć do płuc, powodując zatorowość płucną, a ta jest już stanem bezpośredniego zagrożenia życia.
Kiedy ciepło przy endoprotezie kolana to sygnał ostrzegawczy?
Zazwyczaj miejscowo podwyższona temperatura nie jest zwiastunem niczego złego, oczywiście nie należy jednak tracić czujności. Przydatna jest wtedy wiedza na temat tego, jakich dodatkowych objawów szukać po to, aby szybko rozpoznać dwa najpoważniejsze, opisane wcześniej powikłania pooperacyjne, do których należą infekcja okołoprotetyczna oraz zakrzepica żył głębokich. Kluczowe różnice między naturalną reakcją organizmu a sytuacjami patologicznymi, można przedstawić analizując kilka typowych cech objawów.
Pierwszą cechą jest charakter ciepła, który w przypadku zwyczajnego ciepła pooperacyjnego ma charakter stały oraz stopniowo, regularnie malejący. W przypadku infekcji pooperacyjnej ma miejsce nagłe narastanie ciepła, w wyniku czego kolano staje się wręcz ogniste. Natomiast jeśli zagrożenie ma postać zakrzepicy, to wówczas ciepłem objęte jest nie tylko kolano, ale i cała łydka bądź udo. Kwestią kolejną jest pojawienie się i charakter bólu. W zwykłych objawach pooperacyjnych ból daje się kontrolować, a wraz z upływem czasu maleje, nasilając się głownie w trakcie ćwiczeń rehabilitacyjnych. W stanie zapalnym ból jest ostry i pulsujący, jak również ma charakter narastający, a do tego występuje nie tylko podczas ruchu i ćwiczeń, ale także w stanie spoczynku, jak i w nocy. Natomiast w zakrzepicy ból przybiera postać zbliżoną do skurczu łydki i nasila się przy zadzieraniu stopy. Kolejną cechą jest pojawienie się obrzęku. W stanie naturalnego ciepła związanego z gojeniem się i rehabilitacją po endoprotezie kolana, obrzęk jest umiarkowany i zmniejsza się po odpoczynku z uniesioną nogą, jak i przy chodzeniu. W infekcji obrzęk jest twardy i napięty, nie malejąc po nocy, a w zakrzepicy – gwałtowny, masywny i obejmujący całe podudzie bądź całą nogę.
W ocenie objawów po operacji stawu kolanowego warto również przyjrzeć się skórze oraz samej ranie pooperacyjnej. W normalnych warunkach skóra jest blada lub lekko różowa, z prawidłowo gojącą się blizną. Infekcja z kolei pociąga za sobą intensywne zaczerwienienie wokół rany, jak również wyciek ropy lub mętnej treści, a zakrzepica – napięcie i błyszczenie skóry, a nieraz także jej zasinienie. Dodatkowo należy zwrócić też uwagę na ogólne objawy, których przy zwykłym procesie gojenia nie ma, jak gorączka powyżej 38°C, dreszcze, osłabienie i poty przy infekcji oraz ewentualny stan podgorączkowy, niepokój i przyspieszony puls przy zakrzepicy.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami
Dlaczego po rehabilitacji kolano robi się bardziej gorące?
Często kolano robi się ciepłe w trakcie dnia, chociaż rano było w miarę chłodne. Najczęściej ma to miejsce po rehabilitacji stawu kolanowego bądź wykonywaniu ćwiczeń w domu. Nie oznacza to jednak, że rehabilitacja szkodzi pacjentowi, a wręcz przeciwnie. Ćwiczenia obejmujące zginanie, prostowanie, jazdę na rowerku stacjonarnym czy naukę chodu mobilizują mięśnie do intensywnej pracy, a te wówczas potrzebują tlenu i składników odżywczych. To wywołuje lokalny wyrzut krwi i ponowne podniesienie temperatury tkanki. Zatem jest to objaw w pełni prawidłowy, jednak najlepiej po treningu schłodzić staw, aby nie doszło do nadmiernego obrzęku.
Jak bezpiecznie radzić sobie z ciepłym kolanem w domu?
Zatem, posiadając tę wiedzę, że w większości przypadków ciepłe kolano to normalny stan, warto poznać bezpieczne sposoby na obniżenie temperatury stawu, a co za tym idzie – zmniejszenie dyskomfortu. Stosuje się tutaj klasyczną zasadę ortopedyczną RICE czyli z ang. Rest, Ice, Compression, Elevation, dostosowaną do pacjentów po endoprotezoplastyce kolana. Jedną z metod jest tu krioterapia, czyli chłodzenie w warunkach domowych. Zimno bowiem działa obkurczająco na naczynia krwionośne, zmniejsza hiperemię, redukuje obrzęk oraz działa silnie przeciwbólowo. Najlepiej używać w tym celu specjalnych kompresów żelowych, ale sprawdzi się też woreczek z mrożonką z własnej lodówki. Bez względu jednak na postać tego chłodzącego kompresu należy trzymać się zasady, że lodu nie przykłada się bezpośrednio do skóry czy na niezgojoną ranę. Zawsze należy taki kompres zawinąć w czysty ręcznik lub ściereczką, aby uniknąć odmrożenia tkanek. Za pomocą tak przygotowanego kompresu można chłodzić kolano przez około 20 minut, powtarzając ten proces najlepiej co trzy godziny, w szczególności po ćwiczeniach.
Wsparciem przy walce z przegrzaniem i obrzękiem nogi jest też jej wysokie układanie. Zatem leżąc bądź odpoczywając na siedząco najlepiej układać operowaną nogę powyżej poziomu serca. Dodatkowo pod całą długość nogi (a nie pod kolano) układa się poduszki lub specjalny klin. Dlaczego nie pod kolano? Otóż wymuszanie zgięcia w stawie podczas odpoczynku może doprowadzić do przykurczu zgięciowego, który bardzo trudno później rehabilitować.
Sprzymierzeńcem jest tu także odpowiednie dozowanie ruchu i odpoczynku, znajdując przy tym swój własny złoty środek. Zbyt intensywne ćwiczenia kolana po endoprotezoplastyce przeciążą gojący się staw i sprawią, że będzie gorący przez całą dobę, natomiast całkowity brak ruchu zwiększy ryzyko zesztywnienia kolana. Warto więc słuchać swojego ciała i jeśli po ćwiczeniach ból i ciepło utrzymują się przez ponad dwie godziny mimo zastosowania chłodzenia, to jest to sygnał, że trening był zbyt intensywny.
Oczywiście niepokój pacjenta związany z różnymi rodzajami objawów po operacji endoprotezoplastyki kolana jest czymś naturalnym, jednak zamiast stresować się na zapas, lepiej nauczyć się działać zadaniowo i zamiast dotykać nogę co chwilę, potęgując swój stres, warto skupić się na prawidłowej rehabilitacji, regularnym chłodzeniu kończyny i odpoczynku. A znając zakresy parametrów takich jak temperatura ciała czy wygląd skóry zauważymy w porę sygnały ostrzegawcze, to będziemy mogli ze spokojem i pełnym zaufaniem oddać się procesowi rekonwalescencji.