Jak wygląda rehabilitacja afazji po udarze mózgu? Skuteczne metody terapeutyczne
Częstym powikłaniem udaru mózgu jest zaburzenie mowy nazywane afazją. Powstaje ono w wyniku uszkodzenia obszarów mózgu, które są odpowiedzialne za przetwarzanie języka. Nie jest to zaburzenie jednorodne i może mieć różne objawy i nasilenie, w zależności od tego, jaka jest rozległość uszkodzeń i ich rodzaj. Bez względu jednak na to, sam fakt wystąpienia afazji po udarze mózgu wymaga wdrożenia rehabilitacji i to jak najszybciej będzie to możliwe. Rehabilitacja afazji stanowi bowiem kluczowy element procesu powrotu do sprawności i poprawy jakości życia pacjenta.
Czym jest afazja i na czym polega jej rehabilitacja po udarze mózgu?
Skuteczna rehabilitacja chorych z afazją wymaga przede wszystkim jej prawidłowego i szybkiego zdiagnozowania, a następnie indywidualnego podejścia, systematyczności oraz zaangażowania zarówno pacjenta, jego bliskich, jak i terapeutów.
Afazja to zaburzenie językowe o charakterze nabytym, wynikające z uszkodzenia ośrodków mowy w mózgu, które może wpływać na zdolność rozumienia, mówienia, czytania i pisania. Są różne warianty tego zaburzenia, w zależności od tego, gdzie zlokalizowane jest uszkodzenie mózgu i jakiego jest ono rodzaju. W niektórych przypadkach (afazja ruchowa) pacjent rozumie mowę, jednak ma trudności z jej formułowaniem. W przypadku afazji czuciowej z kolei pacjent nie ma problemu z płynnością mowy, jednak jego wypowiedzi są niezrozumiałe i chaotyczne. Cięższy wariant to afazja mieszana, która łączy cechy obu powyższych wariantów. A najcięższa jest afazja globalna, w której pacjent ma poważne trudności zarówno z rozumieniem, jak i wypowiadaniem się.
Afazja po udarze rehabilitacja to stopniowe przywracanie umiejętności językowych, przy zastosowaniu różnorodnych technik terapeutycznych. Najważniejsze jest tu wczesne rozpoczęcie terapii, najlepiej w ciągu jednej lub dwóch dób od wystąpienia udaru, pod warunkiem stabilnego stanu pacjenta. Natomiast najbardziej efektywny postęp w terapii obserwuje się zazwyczaj w ciągu pierwszego pół roku od udaru, co oczywiście nie wyklucza ciągłej poprawy w późniejszym okresie.
Jakie metody są skuteczne w rehabilitacji afazji?
Terapia tego zaburzenia mowy będzie najskuteczniejsza jeśli będzie łączyć metody rehabilitacji afazji logopedyczne, neurologiczne i psychologiczne, dobrane indywidualnie w oparciu o typ tego zaburzenia, stopień uszkodzenia mózgu i wynikające z niego możliwości poznawcze pacjenta.
Afazja rehabilitacja logopedyczna ma za zadanie odbudowanie zdolności językowych i komunikacyjnych osoby po udarze, a podejście specjalisty zależy od rodzaju afazji. Generalnie stosuje się ćwiczenia artykulacyjne, zmierzające do poprawy wymowy oraz koordynacji ruchów narządów mowy, ćwiczenia leksykalne obejmujące naukę nazywania np. przedmiotów, trening rozumienia mowy polepszający rozumienie instrukcji czy pytań, ćwiczenia narracyjne czyli nauka budowania pełnych zdań czy opowiadania historii, jak również ćwiczenia powtarzania słów i fraz tak, aby płynność mowy uległa poprawie.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami
W terapii afazji wykorzystuje się również metodę MIT czyli Melodic Intonation Therapy, która wykorzystuje melodie i rytm w procesie nauki mowy. W praktyce pacjent uczy się wypowiadania słów i zdań poprzez intonację i rytmiczne powtarzanie. Terapia konwersacyjna z kolei to prowadzenie codziennych rozmów w kontrolowanych warunkach. Oznacza to, że pacjent uczy się reagowania na pytania, opisywania sytuacji i formułowania zdań w rzeczywistych kontekstach, ale w bezpiecznych i niestresujących warunkach terapii. W ramach rehabilitacji zaburzenia jakim jest afazji, przy znacznym ograniczeniu przez nią mowy u pacjenta, stosuje się także tzw. komunikację wspomagającą i alternatywną. Ma ona postać tablic komunikacyjnych ze zdjęciami i symbolami, jak również wspierana jest przez specjalne aplikacje mobilne i elektroniczne komunikatory. Metoda PACE czyli Promoting Aphasics’ Communicative Effectiveness skupia się z kolei na poprawie skuteczności komunikacyjnej dzięki zastosowaniu różnych środków wyrazu, jak gesty, obrazy i słowa, po to, by zrozumiale przekazać informacje rozmówcy. Wsparciem terapii logopedycznej w afazji jest również trening funkcji poznawczych, a w szczególności pamięci roboczej, koncentracji uwagi czy szybkości przetwarzania informacji. Dopełnieniem rehabilitacji afazji jest natomiast terapia grupowa, jak również terapia w środowisku domowym. Pierwsza z nich pomaga pacjentowi przełamać strach przed komunikowaniem się, poprawiając zdolność radzenia sobie w sytuacjach społecznych. Natomiast współpraca z rodziną, m.in. poprzez angażowanie pacjenta w rozmowy w domu ma kluczowe znaczenie dla skuteczności całego procesu zdrowienia.
Skuteczność afazja mowy rehabilitacja i zakres powrotu do możliwości komunikacyjnych pacjenta sprzed udaru, zależą od różnych czynników, które determinują również czas jej trwania. Wpływ na efektywność i sukces terapii mają takie faktory, jak stopień uszkodzenia mózgu, wiek pacjenta, jego ogólny stan zdrowia oraz stopień zaangażowania zarówno samego pacjenta, jak i jego bliskich. Największa poprawa następuje zazwyczaj w pierwszych trzech do sześciu miesięcy po udarze, ale terapia może trwać nawet kilka lat, przynosząc stopniowe efekty.
Zatem afazja czuciowa czy afazja ruchowa rehabilitacja po udarze mózgu to długotrwały proces, u podstaw którego leży kompleksowe podejście oraz zaangażowanie jego wszystkich stron. Kluczowa jest tu wczesna interwencja, a następnie systematyczna terapia logopedyczna oraz wsparcie ze strony bliskich. Dzięki różnorodnym metodom terapeutycznym, pacjenci z afazją mają szansę na stopniową poprawę zdolności komunikacyjnych i powrót do aktywnego życia.
Co mówią o nas nasi Pacjenci?
Zachęcamy także do zapoznania się z historiami naszych Pacjentów Historie pacjentów – Comfort Life
