Diagnostyka dysfagii po udarze mózgu – na czym polegają badania FEES i VFSS?
Dysfagia to określenie na zaburzenia połykania, które są jednym z częstych powikłań po udarze mózgu, mogącym prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych – niedożywienia, odwodnienia czy zachłystowego zapalenia płuc. Zatem aby poprawić bezpieczeństwo i funkcjonowanie pacjenta niezbędna jest szybka diagnoza oraz wdrożenie odpowiedniej terapii. Co to jest dysfagia, jakie są jej objawy, a także jakie badania służą do jej diagnostyki i jakie są metody rehabilitacji? Wyjaśniamy.
Na czym polega diagnostyka dysfagii?
Dysfagia to zaburzenie aktu połykania, jednak może dotyczyć różnych faz tego procesu, dlatego można mówić o dysfagii ustnej oznaczającej trudności z żuciem i formowaniem kęsa pokarmowego, dysfagii gardłowej przejawiającej się w trudnościach z przesuwaniem pokarmu do przełyku i ryzykiem przedostania się pokarmu do dróg oddechowych oraz dysfagii przełykowej oznaczającej trudności z transportem pokarmu do żołądka oraz uczucie zatrzymywania się jedzenia w przełyku.
Najbardziej charakterystyczne dysfagia objawy to kaszel lub krztuszenie się podczas jedzenia i picia, do których może dojść uczucie zalegania jedzenia w gardle. Po przełknięciu pokarmu pojawia się też zmiana barwy głosu – zjawisko to jest nazywane bulgoczącą mową. Dysfagii towarzyszą też powtarzające się infekcje płuc, najczęściej w formie zachłystowego zapalenia płuc.
Ze względu na poważne konsekwencje, diagnostyka dysfagii powinna być przeprowadzona jak najszybciej po udarze, szczególnie u pacjentów z trudnościami w połykaniu lub kaszlem podczas posiłków.
Na czym polega diagnostyka dysfagii?
Stopień zaawansowania zaburzenia można określić w oparciu o precyzyjną diagnostykę, która również pomaga dobrać i wdrożyć odpowiednie metody terapii. Dwa kluczowe badania stosowane w diagnostyce dysfagii to FEES (fiberoskopowa ocena połykania) oraz VFSS (wideofluoroskopia połykania). FEES czyli Fiberoptic Endoscopic Evaluation of Swallowing jest badaniem endoskopowym, umożliwiającym bezpośrednią ocenę funkcjonowania gardła i krtani podczas połykania. Badanie FEES wykonuje się przez nos, wprowadzając do niego cienki endoskop zakończony kamerą, a następnie podaje pacjentowi pokarmy o różnej konsystencji. Lekarz obserwuje, jak kęs danego pokarmu przemieszcza się przez gardło, oceniając funkcję fałdów głosowych oraz ryzyko aspiracji. Zaletą tego badania jest możliwość oceny reakcji pacjenta na różne formy pokarmu, a dodatkowo można je przeprowadzić u przy łóżku pacjenta, oceniając ewentualne nieprawidłowości anatomiczne i funkcjonalne. FEES nie daje jednak możliwości oceny przełyku.
Z kolei badanie VFSS czyli Videofluoroscopic Swallow Study – fluoroskopia połykania, jest badaniem rentgenowskim, które pozwala na dynamiczną ocenę procesu połykania w czasie rzeczywistym. Przebieg tego badania jest następujący: pacjent otrzymuje do spożycia różne pokarmy i płyny, które zostały zmieszane z kontrastem, a specjalista wykonuje serię zdjęć rentgenowskich w różnych fazach ich połykania. Analizowane są ruchy języka, gardła, krtani i przełyku, a także ewentualne aspiracje do dróg oddechowych. Zaletą badania jest możliwość oceny całego aktu połykania, począwszy od umieszczenia pokarmu w jamie ustnej po jego przemieszczenie do przełyku. Umożliwia ono dokładną analizę mechanizmu aspiracji oraz funkcji zwieracza górnego przełyku. To, które z badań zostanie przeprowadzone, zależy od stanu pacjenta oraz celu diagnostyki, przy czym często stosuje się oba badania uzupełniająco.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami
Na czym polega rehabilitacja w dysfagii?
Rokowania pacjentów z dysfagią zależą od wielu czynników, takich jak rozległość udaru, jego lokalizacja oraz szybkość wdrożenia rehabilitacji. Dysfagia po udarze leczenie polega na wdrożeniu różnych terapii takich, jak ćwiczenia wzmacniające mięśnie jamy ustnej i gardła, trening połykania prowadzony na zasadzie powtarzania czynności połykania różnych pokarmów pod nadzorem terapeuty. Wsparciem jest także zmiana pozycji podczas jedzenia na taką, która minimalizuje ryzyko aspiracji pokarmu czy napoju. W rehabilitacji tego zaburzenia stosuje się też modyfikację diety, dobierając odpowiedniej konsystencji pokarmy i płyny, a także techniki kompensacyjne, polegające m.in. na zamykaniu dróg oddechowych przed połknięciem. Zdarza się w niektórych przypadkach, że konieczne jest wprowadzenie czasowego lub nawet stałego żywienia dojelitowego.
Dysfagia po udarze jest niewątpliwie poważnym zaburzeniem, które może znacząco wpłynąć na jakość życia pacjentów. Ponieważ dysfagia pociąga za sobą niebezpieczeństwo poważnych powikłań, tak istotna jest precyzyjna i wczesna diagnostyka za pomocą badań FEES i VFSS, a następnie wdrożenie odpowiednio dobranej rehabilitacji, która wymaga indywidualnego podejścia, łączącego ćwiczenia wzmacniające, techniki kompensacyjne i dostosowanie diety. Optymalnie prowadzona rehabilitacja może znacząco poprawić bezpieczeństwo i komfort życia pacjenta, a często także przywrócić mu pełną sprawność w połykaniu.
Co mówią o nas nasi Pacjenci?
Zachęcamy także do zapoznania się z historiami naszych Pacjentów Historie pacjentów – Comfort Life
