Co się należy po operacji kręgosłupa? Zasiłek, orzeczenie i refundowana rehabilitacja
Operacja kręgosłupa bez względu na jej przyczynę i cel stanowi niezwykle poważną ingerencję o charakterze neurochirurgicznym lub ortopedycznym. Sam zabieg ma najczęściej na celu wyeliminowanie bólu czy ubytków neurologicznych, to jednak moment wypisu ze szpitala nie kończy drogi, ale przenosi ją na kolejny, niemniej ważny poziom, czyli walkę o powrót do pełnej sprawności i zabezpieczenie socjalno-bytowe.
W polskim systemie prawno-medycznym dostępne są instrumenty wsparcia dla pacjentów po operacjach kręgosłupa, które obejmują świadczenia chorobowe, procedury orzecznicze, darmowe zaopatrzenie ortopedyczne czy programy rehabilitacji uzdrowiskowej i stacjonarnej. Jednak poruszanie się po tych przepisach i w efekcie możliwość skorzystania z przysługujących praw wymaga wiedzy i skrupulatności. Zatem jakie prawa i świadczenia przysługują pacjentowi po operacji kręgosłupa oraz jak skutecznie o nie wnioskować? Wyjaśniamy.
Jak zyskać zabezpieczenie finansowe w okresie rekonwalescencji po operacji kręgosłupa?
Pierwszym, jak i najbardziej naturalnym krokiem po operacji kręgosłupa jest przejście na zwolnienie lekarskie, które daje pacjentowi czas na wygojenie tkanek, jak i podjęcie wstępnej rehabilitacji, bez obaw o utratę źródła utrzymania. Maksymalny czas, przez jaki pracownik może przebywać na takim zwolnieniu (czyli inaczej standardowy okres zasiłkowy) to 180 dni w ciągu roku kalendarzowego. Przez pierwsze 33 dni w roku kalendarzowym, a w przypadku pracowników, którzy ukończyli 50 lat – przez 14 dni, wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca, a następnie obowiązek ten przechodzi na ZUS, który wypłaca zasiłek chorobowy. Standardowa wysokość tego zasiłku to 80% podstawy wymiaru wynagrodzenia liczonego jako średnia z ostatnich 12 miesięcy pracy. Wyjątek stanowi sytuacja, w której uraz kręgosłupa ma charakter wypadku przy pracy – wówczas zasiłek wynosi 100%.
Pierwsze zwolnienie lekarskie wystawia lekarz prowadzący w szpitalu w dniu wypisu z oddziału i obejmuje ono zazwyczaj okres od dnia przyjęcia do szpitala do pierwszych kilku tygodni po zabiegu. Kolejne zwolnienia wystawia już lekarz w poradni specjalistycznej bądź lekarz POZ na podstawie dokumentacji ze szpitala i oceny postępów gojenia rany oraz powrotu funkcji neurologicznych.
Kiedy przysługuje świadczenie rehabilitacyjne z ZUS?
Operacje kręgosłupa zazwyczaj wymagają długiej i systematycznej pracy z fizjoterapeutą, dlatego też często się zdarza, że okres 180 dni zwolnienia lekarskiego nie jest wystarczający, ponieważ pacjent nadal nie jest w stanie bezpiecznie wrócić do wykonywania swoich obowiązków zawodowych. W stosunku do takich pacjentów prawo przewiduje wypłatę tzw. świadczenia rehabilitacyjnego. Przysługuje ono ubezpieczonemu, który wyczerpał już okres pobierania zasiłku chorobowego wynoszący 180 dni, jednak na chwilę obecną nie jest w stanie wrócić do aktywności zawodowej, ale przy kontynuacji leczenia bądź rehabilitacji rokowania odzyskania zdolności do pracy są pomyślne. Świadczenie rehabilitacyjne po operacji kręgosłupa to zatem czasowe przedłużenie ochrony, które można otrzymać na okres maksymalnie 360 dni. Motywacją do powrotu do zdrowia jest tu zróżnicowana wysokość świadczenia w czasie. Otóż przez pierwsze 90 dni pobierania świadczenia jego wysokość to 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, 75% podstawy za pozostały okres, czyli od czwartego do maksymalnie dwunastego miesiąca. 100% podstawy otrzyma zaś pacjent, u którego niezdolność do pracy w wyniku uszkodzenia kręgosłupa ma związek z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową.
Jak uzyskać takie świadczenie rehabilitacyjne? Konieczne jest złożenie wymaganych dokumentów w ZUS, na co najmniej 6 tygodni przed upływem 180 dni ciągłego zwolnienia lekarskiego, a opóźnienie może tu skutkować przerwą w wypłacie środków. Składany jest przez pacjenta wniosek o świadczenie rehabilitacyjne na druku ZN-1. Do wniosku załącza także wymagane zaświadczenia: OL-9 od lekarza prowadzącego, w którym opisuje on przebieg operacji, aktualny stan pacjenta, a także zaznacza, że dalsza rehabilitacja rokuje powrót do pracy, dołączając do druku historię choroby oraz OL-10, czyli wywiad zawodowy od pracodawcy, w którym przedstawia on charakterystykę stanowiska pracy.
Po analizie dokumentacji oraz opcjonalnym wezwaniu pacjenta na badanie, lekarz orzecznik ZUS wydaje orzeczenie o przyznaniu świadczenia na określony czas.
Jakie są różnice między orzeczeniem o niepełnosprawności a stopniem niezdolności do pracy?
Analizując kwestie orzeczeń związanych z niezdolnością do pracy czasową lub trwałą, istotne jest rozróżnienie dwóch niezależnych od siebie systemów, a mianowicie orzecznictwa ZUS do celów rentowych i zatrudnieniowych oraz orzecznictwa Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności do celów pozarentowych, ulg i uprawnień. Warto wiedzieć, że sam fakt przejścia operacji kręgosłupa nie jest gwarancją automatycznego przyznania grupy czy renty, ponieważ o tym decyduje stopień dysfunkcji organizmu. W ramach systemu orzecznictwa ZUS, instytucja ta może stwierdzić całkowitą bądź częściową niezdolność do pracy mimo operacji oraz odbycia trwającej rok rehabilitacji, w sytuacji utrwalenia zaburzeń neurologicznych. Wówczas pacjent może ubiegać się o rentę, a orzecznik ZUS może stwierdzić całkowitą niezdolność do pracy, czyli utratę zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, bądź też niezdolność do pracy częściową, czyli utratę w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
Niezależnie od wniosku o rentę, warto złożyć wniosek do właściwego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, przy czym po operacji kręgosłupa najczęściej przyznawany jest symbol przyczyny niepełnosprawności 05-R oznaczający upośledzenie narządu ruchu lub 10-N oznaczający choroby neurologiczne, a komisja może tu orzec jeden z trzech stopni niepełnosprawności, kierując się kryteriami funkcjonalnymi. Niepełnosprawność w stopniu lekkim po operacji kręgosłupa jest orzekana u osób ze stwierdzonym obniżeniem sprawności organizmu, wymagającym kompensacji za pomocą przedmiotów ortopedycznych. Ten stopień niepełnosprawności zapewnia pacjentowi ulgi podatkowe, czyli możliwość odliczenia leków i kosztów rehabilitacji, jak i ułatwienia w pracy. Orzeczenie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności następuje u pacjentów zgodnie z kryterium naruszenia sprawności, które uniemożliwia pracę lub wymaga przystosowania stanowiska czy rodzi potrzebę czasowej pomocy innych. Takiemu pacjentowi przysługuje skrócony do 7 godzin dziennie czas pracy, dodatkowy urlop w wymiarze 10 dni, a także prawo do karty parkingowej, jeżeli naruszenie sprawności dotyczy ograniczeń w chodzeniu. Natomiast stopień znaczny niepełnosprawności jest orzekany wówczas, gdy chory jest całkowicie zależny od otoczenia, wymaga stałej bądź długotrwałej opieki i wsparcia innych osób. Takiemu pacjentowi przysługują takie udogodnienia, jak zasiłek pielęgnacyjny
Kiedy należy się refundowane zaopatrzenie ortopedyczne?
Formą wsparcia pacjenta po operacji kręgosłupa jest także możliwość refundacji zaopatrzenia ortopedycznego, ponieważ często u takich pacjentów, szczególnie jeśli operacja dotyczyła odcinka lędźwiowego lub szyjnego, konieczne jest unieruchomienie bądź zewnętrzna stabilizacja kręgosłupa za pomocą specjalistycznych ortez. Trzeba przy tym pamiętać, że wykaz wyrobów medycznych ściśle określa, jakie ortezy i na jakich warunkach podlegają dopłacie ze środków publicznych. Najczęściej są to gorsety i ortezy sztywne lub półsztywne piersiowo-lędźwiowo-krzyżowe, stosowane po rozległych operacjach, finansowane z NFZ w wysokości do 90% limitu, jak również kołnierze sztywne lub półsztywne odcinka szyjnego, niezbędne po operacjach dyskopatii szyjnej z dostępów przednich lub tylnych, także z refundacją wynoszącą minimum 90% limitu oraz pasy lędźwiowe stosowane w późniejszym etapie pionizacji dla odciążenia mięśni grzbietu.
Zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne wystawia uprawniony lekarz specjalista, czyli m.in. neurochirurg, ortopeda, neurolog oraz lekarz rehabilitacji medycznej. Zlecenie jest automatycznie weryfikowane przez system NFZ, a pacjent otrzymuje unikalny numer zlecenia, z którym udaje się bezpośrednio do sklepu medycznego lub apteki posiadających podpisaną umowę z NFZ. Sklep wydaje ortezę, pobierając od pacjenta jedynie kwotę ewentualnego wkładu własnego.
Kiedy można skorzystać z refundowanej rehabilitacji po operacji kręgosłupa?
Pacjent po operacji kręgosłupa nie może zostać pozostawiony sam sobie i ma on prawo do bezpłatnej rehabilitacji w kilku różnych trybach. Ścieżka 1 to stanowiąca najszybszą drogę rehabilitacja w ramach prewencji rentowej ZUS przeznaczona dla osób czynnych zawodowo – zarówno pracowników, jak i przedsiębiorców odprowadzających składki. ZUS wysyła pacjenta do sanatorium w ramach tzw. programu prewencji rentowej, ponieważ taniej jest wyleczyć pracownika, niż wypłacać mu rentę. Zaletą takiego rozwiązania jest pokrywanie przez ZUS 100% kosztów leczenia, zakwaterowania, wyżywienia, a często także kosztów podróży do ośrodka najtańszym środkiem transportu publicznego. Podczas pobytu, który standardowo trwa 24 dni pacjent przebywa na zwolnieniu lekarskim.
Kolejna możliwość to uzdrowiskowa rehabilitacja dla dorosłych w szpitalu uzdrowiskowym trwająca 21 dni. Pobyt w takim szpitalu jest całkowicie bezpłatny dla pacjenta, który płaci jedynie opłatę klimatyczną. Warunkiem, który trzeba tu spełnić jest wystawienie skierowania przez lekarza specjalistę ze szpitala, z oddziału, na którym odbyła się operacja w terminie do 6 miesięcy od dnia wypisu ze szpitala. Na skierowaniu lekarz zaznacza tryb pilny, poszpitalny.
Trzecią ścieżką wsparcia finansowego rehabilitacji po operacji kręgosłupa jest stacjonarna rehabilitacja lecznicza lub oddział rehabilitacji narządu ruchu. W przypadku ciężkich powikłań lub bardzo rozległych operacji pacjent może zostać przekazany bezpośrednio ze szpitala operującego na Oddział Rehabilitacji Medycznej lub Oddział Rehabilitacji Narządu Ruchu, gdzie pobyt trwa od 3 do 6 tygodni, a skierowanie wystawia lekarz oddziału neurochirurgii lub ortopedii.
I jeszcze jedna, czwarta możliwość to rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych i domowych przeznaczona dla pacjentów, którzy mogą się samodzielnie poruszać i dojeżdżać do placówki. Wówczas lekarz POZ lub specjalista może wystawić skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne w przychodni, przy czym w jednym cyklu przysługuje do 10 dni zabiegowych z maksymalnie pięcioma zabiegami dziennie.
W skrajnych przypadkach, gdy pacjent po operacji kręgosłupa nie porusza się samodzielnie, przysługuje mu rehabilitacja w warunkach domowych realizowana przez fizjoterapeutę domowego z kontraktem NFZ w wymiarze do 80 dni zabiegowych w roku kalendarzowym.
Proces formalno-prawny po operacji kręgosłupa wymaga niewątpliwie skoordynowania działań medycznych i urzędowych, dlatego aby nie stracić szansy na świadczenia, warto działać według jasnego harmonogramu. Zrozumienie i egzekwowanie swoich praw to dla pacjenta mniejszy stres związany z finansami i logistyką leczenia, a to z kolei pozwala w pełni skupić się na tym, co po operacji kręgosłupa najważniejsze, czyli bezpiecznym, cierpliwym i konsekwentnym powrocie do zdrowia pod okiem profesjonalistów.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami