Sarkopenia – cichy wróg sprawności i jak go powstrzymać?
Stopniowa utrata masy i siły mięśniowej może pozostawać niezauważona, czy wręcz lekceważona, jako efekt naturalnego starzenia się, zmęczenia lub spadku kondycji. Tymczasem może to oznaczać problem zdrowotny w postaci sarkopenii, znacząco zwiększającej ryzyko upadków, prowadzącej do niesamodzielności, hospitalizacji i przedwczesnej utraty jakości życia. W dobie starzejących się społeczeństw sarkopenia jako problem zdrowotny jest uznawana za jedno z kluczowych wyzwań współczesnej medycyny, fizjoterapii i profilaktyki zdrowotnej.
Czym jest sarkopenia i dlaczego jest taka groźna?
Sarkopenia to postępujący, uogólniony zespół utraty masy mięśniowej, siły oraz sprawności funkcjonalnej. Pierwotnie kojarzono ją wyłącznie z wiekiem, jednak współcześnie coraz częściej dotyczy ona również osób młodszych. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, identyfikuje się trzy kluczowe objawy tego schorzenia, a mianowicie spadek siły mięśniowej, stanowiący tu najważniejszy wskaźnik, zmniejszenie masy mięśniowej oraz obniżenie wydolności fizycznej. Sarkopenia rozwija się powoli i bezobjawowo, stąd często określa się ją mianem cichego wroga sprawności.
Sarkopenia to groźny problem zdrowotny, którego konsekwencje wykraczają daleko poza osłabienie mięśni. Powoduje ona w jego efekcie zwiększone ryzyko upadków i złamań, trudności w poruszaniu się i wykonywaniu czynności dnia codziennego, większe ryzyko powikłań pooperacyjnych, a także pogorszenie tolerancji wysiłku i wydolności krążeniowo-oddechowej. Pociąga również za sobą wzrost ogólnej śmiertelności, a dla wielu pacjentów oznacza utratę samodzielności i zależność od opieki. Dodatkowo rokowania w sarkopenii pogarsza rozwój zespołu kruchości, któremu sprzyja ta choroba oraz współwystępowanie otyłości.
Jakie są przyczyny i objawy sarkopenii?
Sarkopenia przyczyny u danej osoby to efekt działania wielu różnych czynników, wśród których znajdują się m.in. wiek oraz zmiany hormonalne, a konkretnie spadek poziomu testosteronu, estrogenu i hormonu wzrostu, mniejsza synteza białek mięśniowych oraz słabsza odpowiedź anaboliczna organizmu. Rozwojowi tej choroby sprzyja również brak aktywności fizycznej – siedzący tryb życia, unikanie wysiłku oporowego, ale również długotrwałe unieruchomienie, np. w wyniku hospitalizacji. Nie pomagają tu również niedobory żywieniowe, szczególnie zaś zbyt mała podaż białka, niedobór witaminy D czy niedostateczna ilość energii w diecie. Wśród przyczyn rozwoju tego problemu zdrowotnego podaje się również występowanie chorób przewlekłych, jak cukrzyca, niewydolność serca, POChP, choroby neurologiczne, a także choroby zapalne i nowotworowe, a przewlekły stan zapalny przyspiesza degradację mięśni. Utratę masy mięśniowej pogłębiają też zaburzenia metaboliczne.
Objawy sarkopenii, szczególnie te pierwsze, są często niezauważane bądź bagatelizowane i zazwyczaj przybierają formę spadku siły chwytu dłoni, trudności we wstawaniu z krzesła, wolniejszego chodu, szybkiego męczenia się, problemów z wchodzeniem po schodach oraz utraty równowagi. Tymczasem im wcześniej te objawy zostaną zauważone, tym większa szansa na właściwą diagnostykę oraz skuteczne zahamowanie procesu utraty masy mięśniowej.
Jak diagnozuje się sarkopenię?
Rozpoznanie tej choroby opiera się na ocenie takich parametrów, jak siła mięśniowa, z wykorzystaniem dynamometru ręcznego i testu wstawania z krzesła, masa mięśniowa w oparciu o bioimpedancję, densytometrię oraz wykonywane w warunkach klinicznych rezonans magnetyczny lub tomografia, jak również sprawność fizyczna oceniana na podstawie prędkości chodu, testu 6-minutowego marszu bądź testu TUG czyli Timed Up and Go.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami
Czy da się powstrzymać rozwój sarkopenii?
Rozwój tej choroby można spowolnić lub mu zapobiegać poprzez profilaktyczne stosowanie odpowiedniego treningu siłowego, wykonywanego 2–3 razy w tygodniu, w oparciu o ćwiczenia angażujące duże grupy mięśniowe oraz zwiększanie obciążenia proporcjonalnie do możliwości pacjenta. Dzięki temu możliwa jest poprawa siły i masy mięśniowej. Czynnikiem hamującym rozwój sarkopenii jest też aktywność funkcjonalna, np. marsz, nordic walking, ćwiczenia równoważne czy trening koordynacji i stabilizacji. Nie można przy tym zapominać o znaczeniu sarkopenia dieta, w szczególności w zakresie obecności w diecie oraz dystrybucji w organizmie białka. W przypadku niedoborów trzeba także suplementować witaminę D, a także zadbać o odpowiednią podaż kalorii.
Bardzo ważną rolę w powstrzymaniu choroby pełni również sarkopenia fizjoterapia prowadzona przez doświadczonego specjalistę, który dobierze bezpieczny program ćwiczeń, będzie kontrolował technikę ich wykonywania i oceniał postępy, a także popracuje nad równowagą i chodem, zapobiegając przy tym urazom i przeciążeniom.
Dzięki zastosowaniu się do powyższych wskazówek, sarkopenię można skutecznie spowolnić, a w wielu przypadkach częściowo odwrócić, przy czym kluczem jest tu wczesna diagnoza, systematyczna aktywność fizyczna, właściwe żywienie oraz interdyscyplinarna opieka medyczna, w szczególności zaś wsparcie fizjoterapeutyczne.
Zatem sarkopenia to nie naturalna słabość wieku, lecz poważny problem zdrowotny, wymagający świadomej profilaktyki i aktywnego przeciwdziałania. Regularny ruch, trening siłowy, odpowiednia dieta i wsparcie specjalistów fizjoterapii poprzez odpowiednie ćwiczenia sarkopenia pozwalają zachować sprawność, niezależność i dobrą jakość życia na długie lata. W walce z tą chorobą najważniejsza jest konsekwencja, która pomnaża szanse na zatrzymanie tego cichego wroga sprawności.
Co mówią o nas nasi Pacjenci?
Zachęcamy także do zapoznania się z historiami naszych Pacjentów Historie pacjentów – Comfort Life
