Rehabilitacja osób starszych – zasadność, potrzeby, możliwości i najczęstsze wyzwania
Starzenie się społeczeństwa to jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny i opieki zdrowotnej, ponieważ wraz z wiekiem wzrasta ryzyko przewlekłych chorób, ograniczeń ruchowych, upadków, a także izolacji społecznej. W związku z tym na znaczeniu zyskuje rehabilitacja geriatryczna jako istotny element wspierający zdrowie, samodzielność, a przez to i jakość życia seniorów. Jakie są cele i możliwości rehabilitacji osób starszych i jakie są z tym związane trudności? Wyjaśniamy.
Dlaczego rehabilitacja seniorów jest tak istotna?
Rehabilitacja osób w podeszłym wieku pozwala ograniczyć negatywne skutki starzenia się. Przede wszystkim wraz z wiekiem dochodzi do naturalnej utraty masy mięśniowej, reakcje ulegają spowolnieniu , a także zmniejsza się elastyczność stawów i gęstość kości, co z kolei pociąga za sobą podwyższone ryzyko urazów na skutek np. upadków. W takim zakresie rehabilitacja wspiera sprawność fizyczną i koordynację, zmniejsza ryzyko incydentów takich, jak właśnie upadki, jak również powoduje, że postęp niepełnosprawności następuje wolniej i później.
Odpowiednio zaplanowana rehabilitacja seniorów pozwala także skutecznie wspierać terapię chorób przewlekłych, w szczególności choroby zwyrodnieniowej stawów, cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych, stanów poudarowych oraz otępienia. Wraz z farmakoterapią, rehabilitacja w tych przypadkach jest w stanie poprawić jakość życia pacjentów i ich codzienne funkcjonowanie.
Wraz z zachowaniem sprawności, a co za tym idzie względnej samodzielności, rehabilitacja geriatryczna wpływa na poprawę stanu psychicznego starszych osób, ponieważ już sama aktywność ruchowa i kontakt z terapeutą pozytywnie wpływają na samoocenę, nastrój, redukują lęk i depresję, jak również widoczne postępy zwiększają motywację do dalszego działania w kierunku zachowania sprawności jak najdłużej.
Jakie typy rehabilitacji są zalecane w starszym wieku?
U osób starszych ważne jest kompleksowe podejście do rehabilitacji. Podstawa to rehabilitacja osób starszych ćwiczenia ruchowe, zarówno ogólnousprawniające, jak i trening równowagi i chodu, fizykoterapia oraz terapia zajęciowa. Z kolei w chorobie Parkinsona, przy demencji lub w stanie po udarze mózgu wsparciem dla seniorów będzie rehabilitacja neurologiczna, wspierająca integrację sensoryczno-motoryczną oraz funkcje poznawcze. Także układ krążenia i układ oddechowy u starszych osób może wymagać wsparcia poprzez rehabilitację, szczególnie, gdy pacjent cierpi na POChP, niewydolność serca lub jest po zawale. Wówczas poprawa wydolności tych układów ułatwia codzienne funkcjonowanie.
Równie ważna jak rehabilitacja osoby starszej pod względem ruchowym jest terapia poznawcza oraz wsparcie psychologiczne, pomagające wzmocnić funkcje pamięci, uwagi i komunikacji, jak również przeciwdziałając izolacji społecznej i obniżeniu nastroju.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami
Jakie są najczęstsze wyzwania w rehabilitacji osób starszych i jak sobie z nimi radzić?
Najczęściej zaplanowanie terapii komplikuje wielochorobowość seniorów, dlatego niezwykle istotne jest tu zindywidualizowane podejście oraz efektywna koordynacja zespołu medycznego, najlepiej w formie opieki interdyscyplinarnej, obejmującej działania lekarza geriatry, fizjoterapeuty, psychologa i opiekuna socjalnego.
W przypadku osób starszych, które mogą mieć problem z pogodzeniem się ze zmianami, jakie zachodzą w ich życiu, jak i w ich organizmie, problemem staje się brak motywacji oraz lęk przed bólem lub upadkiem, co może zniechęcać do ćwiczeń. Dlatego tak ważne jest pełne empatii podejście specjalistów, edukacja pacjenta, wsparcie bliskich, stawianie realistycznych celów oraz zauważanie i podkreślanie każdego, nawet najmniejszego postępu.
Pacjenci z demencją bądź w stanach poudarowych mogą także doświadczać zaburzeń poznawczych, co może ograniczać współpracę z terapeutą. Rozwiązaniem są tu krótsze sesje, stosowanie prostych poleceń, a także wprowadzenie do terapii elementów zabawy oraz powtarzalność działań.
Izolacja społeczna i brak wsparcia rodzinnego to z kolei przyczyna rzadszego korzystania przez seniorów z rehabilitacji. A to z kolei powoduje, że szybciej tracą sprawność i samodzielność. Dlatego ważne jest angażowanie bliskich seniora, a w razie konieczności także np. wolontariuszy oraz zachęcanie pacjenta do udziału w grupowych zajęciach terapeutycznych umożliwiających kontakt z drugim człowiekiem.
Co zatem decyduje o skuteczności terapii u osób starszych? Przede wszystkim rehabilitacja ruchowa osób starszych oraz inne formy terapii powinny zostać wdrożone jak najwcześniej, jak tylko zauważone zostaną pierwsze objawy utraty sprawności, lub np. jeszcze w szpitalu bądź zaraz po wyjściu z niego, jeśli pacjenta dotyczą kwestie z kryzysem, załamaniem zdrowotnym. Rehabilitacja seniorów musi też być regularna i długofalowa, bo tylko wówczas będzie przynosić efekty. Musi też być dostosowana do możliwości pacjenta, zarówno pod kątem fizycznym, jak i poznawczym oraz łączyć te aspekty z psychicznymi, ponieważ kluczem do sukcesu jest tu kompleksowe podejście.
Rehabilitacja osób starszych, szczególnie w starzejącym się społeczeństwie, to konieczność, a nie luksus. To dzięki rehabilitacji można w realny sposób poprawić jakość życia seniora, zwiększyć jego samodzielność i pozwolić na zachowanie aktywności przez dłuższy czas. Zatem, mimo licznych wyzwań, takich jak choroby współistniejące, deficyty poznawcze czy bariery emocjonalne, przy odpowiednim podejściu, potraktowaniu pacjenta senioralnego holistycznie, do tego przy wsparciu bliskich, możliwe jest prowadzenie skutecznej terapii, która przynosi wymierne efekty.
Co mówią o nas nasi Pacjenci?
Zachęcamy także do zapoznania się z historiami naszych Pacjentów Historie pacjentów – Comfort Life
