Przeprost kolana po udarze mózgu – przyczyny i sposoby rehabilitacji
Udar mózgu jako nagłe i wyniszczające zdarzenie, potrafi diametralnie zmienić życie chorego, zarówno pod względem ruchowym, jak i poznawczym, a jednym z typowych problemów neurologicznych występujących u pacjentów po udarze jest tzw. przeprost kolana, zaburzający mechanikę chodu, pogarszający stabilność pacjenta, a przez to również zwiększający ryzyko upadków. Zrozumienie przyczyn przeprostu oraz odpowiednio zaplanowana rehabilitacja są bardzo ważne dla odzyskania przez chorego sprawności i niezależności.
Czym jest przeprost kolana i dlaczego do niego dochodzi?
Przeprost kolana jest stanem, w którym podczas obciążania nogi dochodzi do nadmiernego wyprostu stawu kolanowego poza fizjologiczną granicę. W przypadku zaburzeń neurologicznych, wynikających m.in. z przebytego udaru mózgu, taki przeprost ma charakter kompensacyjny czyli jest efektem zaburzeń kontroli mięśniowej oraz niewłaściwego wzorca chodu.
Zatem do przeprostu kolana po udarze mózgu dochodzi przez osłabienie mięśni zginających kolano i stopę, ze względu na małą aktywność mięśni grupy kulszowo-goleniowej oraz mięśni zginaczy podeszwowych, co powoduje brak zginania się kolana w fazie podparcia i przenoszenia nogi. Zaburzone zostaje także czucie głębokie czyli propriocepcja, co oznacza, że pacjent nie czuje pozycji kolana w przestrzeni, a to powoduje nadmierne napinanie struktur dla utrzymania równowagi. Niejako wypychanie kolana do przeprostu przy każdym kroku, może wywoływać również spastyczność prostowników kończyny dolnej czyli wzmożone napięcie mięśnia czworogłowego uda i mięśni łydki. A dodatkowo przeprost kolan może być formą kompensacji dla niestabilności, czyli stanowić instynktowną próbę zablokowania kolana, dla uzyskania poczucia stabilności podczas stania i chodzenia.
Jak rozpoznać przeprost kolana i dlaczego jest on niebezpieczny?
Diagnoza przeprostu jest oparta na obserwacji chodu, pomiarze zakresu ruchu w stawie kolanowym, analizie aktywności mięśni poprzez m.in. ocenę napięcia spastycznego, a także testach funkcjonalnych oceniających stabilność i siłę kończyny.
Taki przeprost kolana po udarze mózgu pociąga za sobą wiele zagrożeń, chociaż z pozoru wydaje się pomocny dla pacjenta, ponieważ zapewnia chwilową stabilność. W dłuższym okresie czasu prowadzi jednak do pojawienia się bólu kolana i przeciążenia struktur więzadłowych, zwiększonego ryzyka urazów i upadków, a przy tym także do powstawania nieprawidłowych wzorców chodu, wtórnych deformacji i ograniczenia ruchomości stawu oraz utrwalenia kompensacyjnych nawyków ruchowych.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami
Na czym polega rehabilitacja przeprostu kolana po udarze mózgu?
Przeprost kolana rehabilitacja wdrażana jest terapia manualna wraz z neuromobilizacją. Rozluźniane są nadmiernie napięte mięśnie, w tym np. prostowniki kolana, jak również pobudzane osłabione mięśnie antagonistyczne czyli zginacze kolana i mięśnie stopy. Pacjent uczestniczy także w treningu kontroli motorycznej, który polega na nauce świadomego zginania kolana i właściwego ustawienia całej kończyny dolnej w fazie podporu. Stosuje się tu ćwiczenia na przeprost kolana z wykorzystaniem luster, biofeedbacku, a także robotyki rehabilitacyjnej. Ponadto zalecane są ćwiczenia wzmacniające i równoważne czyli trening mięśni kulszowo-goleniowych, pośladkowych i brzucha oraz ćwiczenia w zamkniętych łańcuchach kinematycznych. Wsparciem dla pacjenta mogą być także ortezy ortopedyczne stosowane tymczasowo – zarówno kolanowe jak i na stopę, zapobiegające przeprostowi, bądź też indywidualnie dopasowywane wkładki wspomagające równowagę i stabilizację kończyny. Bardzo istotnym elementem przeprosty kolan leczenie jest też terapia funkcjonalna i reedukacja chodu czyli nauka jego prawidłowego wzorca w warunkach kontrolowanych i w życiu codziennym oraz stosowanie technologii wspierających w postaci bieżni z odciążeniem czy egzoszkieletów.
W wielu przypadkach, dzięki długofalowej, regularnej rehabilitacji można taki przeprost kolana całkowicie wyeliminować, jednak zależy to od różnych czynników, jak stopień uszkodzenia neurologicznego, czas, jaki upłynął od udaru mózgu oraz zaangażowanie pacjenta i systematyczność ćwiczeń. Niekiedy możliwe jest jedynie zmniejszenie nasilenia tego objawu oraz nauczenie chorego takiego wzorca ruchu, który będzie funkcjonalny i bezpieczny.
Przeprost kolana po udarze mózgu nie jest tylko problem biomechanicznym. Stanowi sygnał zaburzeń neurologicznych i funkcjonalnych, wymagających szybkiego działania i kompleksowego podejścia. Skuteczna rehabilitacja powinna łączyć terapię ruchową, reedukację chodu, wsparcie technologiczne oraz zaangażowanie zespołu specjalistów, a wśród nich fizjoterapeuty i neurologa, a dzięki odpowiedniemu planowi terapii możliwe jest przywrócenie stabilności, komfortu i większej niezależności w codziennym życiu.
Co mówią o nas nasi Pacjenci?
Zachęcamy także do zapoznania się z historiami naszych Pacjentów Historie pacjentów – Comfort Life
