Powrót do chodzenia po złamaniu kręgosłupa.
Powrót do chodzenia po złamaniu kręgosłupa to jeden z najważniejszych celów rehabilitacji, a jednocześnie jedno z największych wyzwań tak dla pacjenta, jak i dla zespołu terapeutycznego. Wynika to z faktu, że chodzenie jest złożoną czynnością, która angażuje szereg układów ludzkiego organizmu – układ kostny, mięśniowy oraz nerwowy. Zatem odzyskanie umiejętności chodzenia oraz wypracowanie prawidłowego wzorca chodu to proces długotrwały, który należy prowadzić stopniowo, odbudowując stabilność, siłę i kontrolę ruchu. Dzięki współczesnej rehabilitacji po złamaniu kręgosłupa, wspartej również technologiami w niej wykorzystywanymi, nawet pacjenci po poważnych urazach mogą uzyskać znaczącą poprawę funkcjonalną.
Od czego uzależniony jest powrót do chodzenia po złamaniu kręgosłupa?
To czy rokowania względem powrotu do chodzenia będą pomyślne, zależy od różnych czynników, w tym m.in. od rodzaju złamania i stopnia uszkodzenia struktur nerwowych. Jeśli mamy do czynienia z tzw. złamaniem stabilnym, w którym rdzeń kręgowy nie uległ uszkodzeniu, to możliwość chodzenia po złamaniu kręgosłupa następuje zwykle dość szybko, nierzadko nawet w pierwszych tygodniach rehabilitacji. Jednak przy urazach, które spowodowały deficyty o charakterze neurologicznym, proces odzyskiwania chodu może być znacznie dłuższy i przy tym bardziej złożony. W procesie rehabilitacji chodu po złamaniu kręgosłupa ma tu też znaczenie wiek i ogólny stan zdrowia pacjenta, zarówno w obecnym momencie, jak i w czasie przed urazem, a także jakość leczenia operacyjnego lub zachowawczego oraz poziom motywacji i wsparcia terapeutycznego.
Z jakich etapów składa się proces powrotu do chodzenia po złamaniu kręgosłupa?
Na początku drogi ku sprawności kluczowa jest stabilizacja oraz nauka bezpiecznej pionizacji pacjenta, która stanowi stopniowe przyzwyczajanie organizmu do przybierania pozycji stojącej. W tym okresie szczególnie ważne jest utrzymanie stabilności kręgosłupa oraz kontrola bólu. Pionizacja często rozpoczyna się od wykonywania ćwiczeń oddechowych oraz aktywacji mięśni głębokich, jak również nauki prawidłowego i bezpiecznego dla kręgosłupa obracania się w łóżku, a następnie przy wsparciu terapeuty – podnoszenia tułowia. Organizm musi przy tym przystosować się nie tylko biomechanicznie, ale także krążeniowo, ponieważ nagłe przejście do pozycji stojącej może powodować zawroty głowy bądź uczucie osłabienia.
Kolejnym etapem jest nauka pierwszych kroków w nowej dla pacjenta rzeczywistości po złamaniu kręgosłupa i jego leczeniu zachowawczym czy też operacyjnym. Moment ten następuje za zgodą lekarza na obciążanie kończyn dolnych. Na początku procesu wsparcie dla pacjenta stanowią także pomoce ortopedyczne takie, jak balkonik rehabilitacyjny czy kule oraz poręcze. Ćwiczenia odbywają się pod opieką fizjoterapeuty, który kontroluje prawidłowy przebieg terapii, zwracając uwagę na równomierne obciążanie obu nóg, zachowywanie prawidłowej postawy ciała, prawidłowe ustawienie miednicy i barków, a także rytm i długość kroku. Celem rehabilitacji po złamaniu kręgosłupa na tym etapie nie jest szybkość przemieszczania się, ale nauka jego prawidłowego wzorca, zapobiegającemu w przyszłości późniejszym przeciążeniom.
Ważnym elementem terapii po złamaniu kręgosłupa jest odbudowa siły mięśniowej i stabilizacja centralna, ponieważ w wyniku tego typu urazów dochodzi często do osłabienia mięśni głębokich, które są odpowiedzialne za stabilizację tułowia i bez ich aktywacji trudno zapewnić płynność i bezpieczeństwo chodu. W tym zakresie, plan rehabilitacji kręgosłupa zazwyczaj obejmuje ćwiczenia stabilizujące mięśnie brzucha i grzbietu, trening równowagi, naukę przenoszenia ciężaru ciała oraz wzmacnianie mięśni pośladkowych i kończyn dolnych. Takie systematyczne, stopniowe zwiększanie siły mięśniowej pozwala pacjentowi na przejście od chodzenia wspomaganego do samodzielnego poruszania się.
Co jeszcze jest istotne w powrocie do chodzenia po złamaniu kręgosłupa?
Chodzenie jest jedną z pierwszych aktywności wprowadzanych po operacji kręgosłupa, a niezwykle ważnym jej aspektem jest wdrożenie prawidłowego wzorca ruchowego, ponieważ ten niewłaściwy będzie utrwalał zachowania i postawy kompensacyjne. Prawidłowa sylwetka w pozycji stojącej powinna zapewniać równomierne obciążenie obu stóp, powodować delikatne napięcie mięśni brzucha, pozostawiać miednicę w ustawieniu neutralnym i zapewniać sylwetkę wydłużoną, ale bez nadmiernego wyprostu pleców. I szczególnie ta ostatnia kwestia, czyli zapobieganie przeprostom, jest niezwykle ważna, ponieważ odruchowo pacjenci po operacjach kręgosłupa próbują utrzymać prawidłową postawę ciała i wyprostowany kręgosłup usztywniając całe ciało. To zaś powoduje zwiększenie napięcia mięśniowego i większy dyskomfort.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami
Co mówią o nas nasi Pacjenci?
Zachęcamy także do zapoznania się z historiami naszych Pacjentów Historie pacjentów – Comfort Life
Co jeszcze jest istotne w powrocie do chodzenia po złamaniu kręgosłupa?
Chodzenie nie jest tylko kwestią opartą na sile mięśni. To zdolność organizmu do odczuwania położenia ciała w przestrzeni, a to może zostać po takim urazie zaburzone, wpływając niekorzystnie na stabilność ciała podczas chodzenia. Ćwiczenia nad czuciem głębokim obejmują m.in. trening na niestabilnym podłożu, kontrolowane zmiany kierunku ruchu oraz ćwiczenia koordynacyjne, dzięki którym pacjent odzyskuje pewność ruchu, a tym samym zmniejsza ryzyko upadków.
Nie można też bagatelizować psychologicznego aspektu powrotu do sprawności, a w szczególności strachu przed bólem, upadkiem czy niepowodzeniem, które mogą powodować sztywność ruchów i nadmierną ostrożność przy wdrażaniu kolejnych etapów rehabilitacji. Nie do przecenienia jest wówczas wsparcie terapeutyczne, które polega m.in. na budowaniu zaufania do własnego ciała, stopniowym zwiększaniu trudności ćwiczeń, a także na edukacji pacjenta odnośnie bezpiecznego dla niego ruchu. Jest to bardzo ważne, ponieważ pewność siebie odgrywa ogromną rolę w odzyskiwaniu płynności chodzenia.
Warto poruszyć także kwestię błędów, jakie są popełniane podczas powrotu do chodzenia po złamaniu kręgosłupa. Otóż niektóre nieprawidłowe nawyki mogą spowalniać proces rehabilitacji lub też zwiększać ryzyko przeciążeń. Należą do nich zbyt szybkie zwiększanie dystansu, pochylanie się do przodu podczas chodzenia, nadmierne napięcie barków i szyi oraz ignorowanie sygnałów zmęczenia wysyłanych przez organizm. Zatem bardzo istotne jest słuchanie własnego ciała i konsultowanie symptomów i postępów z fizjoterapeutą.
Powrót do chodzenia po złamaniu kręgosłupa jest niewątpliwie procesem wymagającym czasu, systematyczności i indywidualnego podejścia, a najważniejszą rolę odgrywa w nim stopniowa rehabilitacja obejmująca stabilizację tułowia, odbudowę siły mięśniowej oraz trening równowagi.
